Yakıt İkmal ve Boşaltma Sistemleri (Defueling-Fueling Systems)
Yakıt İkmal ve Boşaltma Sistemleri (Defueling-Fueling Systems)
Yakıt İkmal-Boşaltma Adaptörleri
- İkmal adaptörleri yakıt ikmal manifoldu girişine monte edilmiş olup yakıt tanklarından gelen yakıtı, basıncını 40-50 PSI’da tutarak manifoldlardan tanka akmasını ve yakıtın uçaktan tankere boşaltılmasında biraz daha açılarak yakıtın tankere daha kısa zamanda dolmasını sağlar. Normal durumda yay yükü ile kapalı konumdadır.
Yakıt İkmal Valfleri (Fuel Fill Valves)
- Yakıt ikmal valfleri yakıtın tanka ikmalinde, boşaltılmasında ve transferinde kullanılır. Uçaklarda her tanka ait birer adet monte edilmiştir. Bu valfler, motor ve valf olmak üzere iki kısımdır. Bazı uçaklarda mekaniki kumandalı olup motor kısmı bulunmamaktadır. Motorlu olanlar 28 V DC ile çalışır. İkmal panelinde, valf kumanda şalterleri ve mavi transit lambaları bulunur. Her valfin üzerinde kırmızı renkli mekaniki kumanda kolu mevcut olup valf açık veya kapalı konuma getirilebilir. Valfin üzerinde open ve closed yazıları mevcut olup mekaniki kol aynı zamanda gösterge vazifesini de yapar. İkmal valflerinin üzerindeki ısıl emniyet valfi, ikmal manifoldunda ısıdan dolayı basıncı artan yakıtı tanka boşaltır.
Yakıt İkmal İşlemleri
*Basınçlı yakıt ikmali
Bu usule tek nokta ikmali de denir. Bazı uçaklarda bataryadan alınan güç ile ikmal valfleri ve göstergeleri çalışabilir. Bazılarında yardımcı güç kaynağı veya haricî bir kaynağın uçağa elektrik vermesi gerekir.
Uçağa yakıt almada ikmal istasyonundaki power switch ON yapılır, mavi lamba aydınlanır ve yakıt ikmal valfleri açılır. İndikatörler test şalteri ile test yapılır ve tankerlerden yakıt ikmaline başlanır. Yakıt miktarı istenen değere ulaşınca ikmal valfleri kapatılır.
Yakıt Boşaltma İşlemleri
Uçaktaki yakıt boşaltılmak istendiğinde istenen miktardaki yakıt, üç farklı yöntemle boşaltılır. Bu yöntemler; yardımcı pompa metodu, emiş metodu ve yardımcı pompa ve emiş metodudur.
1) Yardımcı pompa metodunda, boşaltılacak olan tank pompaları çalıştırılır. Defueling valve (boşaltma valfi) açılır. Yakıt, boşaltma çek valfinden ve ikmal manifoldundan geçerek pressure adapter’e (basınç adaptörü) ve oradan da yakıt tankerine boşaltılır.
2) Emiş metodunda, boşaltılacak olan tankın fill valve (ikmal valfi) leri açılır. Yakıt, tanker pompasının emişi ile ikmal valflerinden sonra ikmal manifoldundan ve basınç adaptöründen geçerek tankere boşaltılır.
3) Yardımcı pompa ve emiş metodu ile yakıt boşaltma
Bu yöntemde ise yukarıda bahsedilen her iki yöntem birlikte kullanılır.
Fazla Yakıt Boşaltma Sistemi (Fuel Dump System)
- Maksimum kalkış ağırlığı, maksimum iniş ağırlığından fazla olan uçaklarda kalkıştan kısa bir süre sonra uçağın acil iniş yapması gerektiğinde uçağı iniş ağırlığına getirmek için yakıt tanklarındaki yakıtın büyük bir miktarı yakıt tankı içindeki boşaltma sistemi vasıtasıyla kanat uçlarından atmosfere atılır. Bu işlemdeki amaç, dikme ve kanat bağlantılarına aşırı yük binmesini önlemektir.
Fazla yakıt boşaltma sistemi, her tankta bir veya iki adet olabilir. Sistemin ana komponentleri; boşaltma valfleri, boşaltma kontrol valferi/pilot valfleri, seviye kontrol
sensörü ve boşaltma püskürtme valfleridir. Sistem elemanları, sisteme ait boşaltma manifolduna bağlanmış olup manifoldun kanat ucundan atmosfere boşaltma yerinde, boşaltma püskürtme valfi mevcuttur.
Pilot, kokpitten boşaltma valflerini ve boşaltma püskürtme valferini açar. Yakıt belli bir değere geldiğinde pilot valf yakıt akışını otomatik olarak keser. Ayrıca yardımcı pompa çıkış basıncı 8 PSI altına düştüğünde pilot valf kapanır ve yakıt akışı durdurulmuş olur.
Yakıt İkmal-Boşaltma Adaptörleri
- İkmal adaptörleri yakıt ikmal manifoldu girişine monte edilmiş olup yakıt tanklarından gelen yakıtı, basıncını 40-50 PSI’da tutarak manifoldlardan tanka akmasını ve yakıtın uçaktan tankere boşaltılmasında biraz daha açılarak yakıtın tankere daha kısa zamanda dolmasını sağlar. Normal durumda yay yükü ile kapalı konumdadır.
Yakıt İkmal Valfleri (Fuel Fill Valves)
- Yakıt ikmal valfleri yakıtın tanka ikmalinde, boşaltılmasında ve transferinde kullanılır. Uçaklarda her tanka ait birer adet monte edilmiştir. Bu valfler, motor ve valf olmak üzere iki kısımdır. Bazı uçaklarda mekaniki kumandalı olup motor kısmı bulunmamaktadır. Motorlu olanlar 28 V DC ile çalışır. İkmal panelinde, valf kumanda şalterleri ve mavi transit lambaları bulunur. Her valfin üzerinde kırmızı renkli mekaniki kumanda kolu mevcut olup valf açık veya kapalı konuma getirilebilir. Valfin üzerinde open ve closed yazıları mevcut olup mekaniki kol aynı zamanda gösterge vazifesini de yapar. İkmal valflerinin üzerindeki ısıl emniyet valfi, ikmal manifoldunda ısıdan dolayı basıncı artan yakıtı tanka boşaltır.
Yakıt İkmal İşlemleri
*Basınçlı yakıt ikmali
Bu usule tek nokta ikmali de denir. Bazı uçaklarda bataryadan alınan güç ile ikmal valfleri ve göstergeleri çalışabilir. Bazılarında yardımcı güç kaynağı veya haricî bir kaynağın uçağa elektrik vermesi gerekir.
Uçağa yakıt almada ikmal istasyonundaki power switch ON yapılır, mavi lamba aydınlanır ve yakıt ikmal valfleri açılır. İndikatörler test şalteri ile test yapılır ve tankerlerden yakıt ikmaline başlanır. Yakıt miktarı istenen değere ulaşınca ikmal valfleri kapatılır.
Basınçsız yakıt ikmali
Basınçlı yakıt ikmalinin mümkün olmadığı durumlarda yalnız kanat tanklarına yakıt ikmali kanat üst uç kısımlarındaki ikmal portlarından yapılır.
Yakıt Boşaltma Valfleri
- Uçaktan herhangi bir sebeple yakıt boşaltmak veya diğer tanklara yakıt aktarmak istendiğinde sağ kanat hücum kenarındaki boşaltma valfi, el ile kumanda edilerek açık konumuna getirilir. Valfe kanat hücum kenarında kolay açılan bir kapaktan erişilir. Valf açık konumda iken kapağı kapatmak mümkün değildir.Yakıt Boşaltma İşlemleri
Uçaktaki yakıt boşaltılmak istendiğinde istenen miktardaki yakıt, üç farklı yöntemle boşaltılır. Bu yöntemler; yardımcı pompa metodu, emiş metodu ve yardımcı pompa ve emiş metodudur.
1) Yardımcı pompa metodunda, boşaltılacak olan tank pompaları çalıştırılır. Defueling valve (boşaltma valfi) açılır. Yakıt, boşaltma çek valfinden ve ikmal manifoldundan geçerek pressure adapter’e (basınç adaptörü) ve oradan da yakıt tankerine boşaltılır.
2) Emiş metodunda, boşaltılacak olan tankın fill valve (ikmal valfi) leri açılır. Yakıt, tanker pompasının emişi ile ikmal valflerinden sonra ikmal manifoldundan ve basınç adaptöründen geçerek tankere boşaltılır.
3) Yardımcı pompa ve emiş metodu ile yakıt boşaltma
Bu yöntemde ise yukarıda bahsedilen her iki yöntem birlikte kullanılır.
Fazla Yakıt Boşaltma Sistemi (Fuel Dump System)
- Maksimum kalkış ağırlığı, maksimum iniş ağırlığından fazla olan uçaklarda kalkıştan kısa bir süre sonra uçağın acil iniş yapması gerektiğinde uçağı iniş ağırlığına getirmek için yakıt tanklarındaki yakıtın büyük bir miktarı yakıt tankı içindeki boşaltma sistemi vasıtasıyla kanat uçlarından atmosfere atılır. Bu işlemdeki amaç, dikme ve kanat bağlantılarına aşırı yük binmesini önlemektir.
Fazla yakıt boşaltma sistemi, her tankta bir veya iki adet olabilir. Sistemin ana komponentleri; boşaltma valfleri, boşaltma kontrol valferi/pilot valfleri, seviye kontrol
Pilot, kokpitten boşaltma valflerini ve boşaltma püskürtme valferini açar. Yakıt belli bir değere geldiğinde pilot valf yakıt akışını otomatik olarak keser. Ayrıca yardımcı pompa çıkış basıncı 8 PSI altına düştüğünde pilot valf kapanır ve yakıt akışı durdurulmuş olur.
Hiç yorum yok: