UÇAĞA ETKİ EDEN KUVVETLER

 

UÇAĞA ETKİ EDEN KUVVETLER

Bir uçak hareket ederken üzerine etki eden dört kuvvet vardır. bunlar:

• KALDIRMA KUVVETİ (LİFT)
• AĞIRLIK (YER ÇEKİMİ ) WEİGHT GRAVİTY
• İTME ÇEKME (THRUST)
• GERİ SÜRÜKLEME (DRAG) 

Bir uçağın kaldırma kuvveti yani yükselmesi için gereken kuvvet kanat şekli ve hızı ile elde edilir. Yani uçağın sadece hızlanması ile uçak yükselmez. Kanat şeklinden kaynaklanan hava akımı yüzünden yükselir. Bernolli prensibi sayesinde gerçekleşir bu durum. 

Kısa anlatım:

Thrust: Uçağın havada ileriye doğru hareket etmesini sağlayan kuvvet olup jet motoru ya da pervane tarafından meydana getirilmektedir.

Drag: Uçuş doğrultusuna paralel itme kuvvetine ters yönde bir aerodinamik kuvvet olup uçak yüzeylerinin sonuncunda meydana gelmektedir.

Lift: uçuş doğrultusuna 90°'lik açıyla yukarı yönlü oluşan bir kuvvet olup kanatlardaki dinamik ve statik basınç farkından oluşmasıdır.

Weight: Uçağın ağırlığından kaynaklanan ve daima aşağı yönlü oluşan yer çekiminin meydana getirdiği kuvvettir. Kaldırma kuvveti uçağın hızı kanat profilinin yapısı nedeniyle olursa uçağın havalanmasını ve havada kalmasını sağlar kaldırma kuvveti kanatların sebil boyutla hücüm açısı ve uçağın hızı ilk doğrudan bağlantılıdır. 

Geniş anlatım:

Thrust: Bu kuvvet uçağın motoru  tarafından oluşturulan kuvvettir. Bir motora bağlı pervane ile oluşturulan çekme gücü uçağın ileri doğru hareketini sağlar. Bu hareket doğrudan veya dolaylı olarak uçağa etkiler diğer kuvvetlere de etkiler. Örneğin hız arttıkça kanatlardaki hava akışı da artacak bu da kaldırma kuvvetini artıracaktır. Motorsuz uçaklarda bu kuvvet uçağa dışarıdan verilecek ilk hızla sağlanır. Başka bir uçak veya planöre kazandırılan ilk hızla uçmaya başlar ve yer çekimi kuvvetini kullanarak özel kanat yapısı sayesinde itme çekme kuvvetini oluşturulur.

Drag: İki farklı geri sürükleme kuvveti vardır. Bunlar kanat hücüm açısı artırıldığında kanatın üst ve alt kısmından hava akımı başlamasıyla birlikte oluşur kanatlarda kaldırma kuvveti oluşmaya başladığında artık sürükleme kuvveti de başlar. Uçağın aerodinamik yapısı dışında bulunan iniş takımı radyo anteni gibi hava akışını bozacak çıkıntı ve girintiler den kaynaklanır. Sürükleyici kuvvet hız ile ters orantılıyken ikinci geri sürükleme kuvveti doğru orantılıdır yani hız artıkça ikinci sürükleme kuvveti de artacaktır. Bu iki geri sürükleyici kuvvetin bileşimi geri sürükleyici kuvvet toplamını oluşturur.

Süzülme: Pervaneli ya da jet motorla bir uçak uçuşuna devam ettirebilmesi için mutlaka motor gücüne ihtiyaç duyar bununla beraber uçuş esnasında her zaman bir motor arızasının meydana gelmesi mümkündür. Fakat motor arızası başlar başlamaz uçak serbest bırakılan bir taş parçası gibi hemen yere düşmez motoru bozulan bir uçak belirli bir alçalma durumuna geçer 

Weight: Yer çekiminin uçağa etkisi yani uçağın ağırlığıdır. Normal şartlar altında uçağa bir uçağın uçabilmesi için her zaman sadece ağırlığa eşit bir kaldırma kuvveti gerekmez bazen de daha az bir kaldırma kuvvetine ihtiyaç duyarlar şayet bir uçak sabit irtifada dönüş yapıyorsa dalıştan çıkıyorsa ağırlığa ilave olarak bir merkez kaç kuvvet meydana getirir. Uçak dalıştan çıkıp tam düz uçuşa geçmekte olduğu an kaldırma kuvveti ile merkez kuvvetinin toplamına eşit olur. Bu nedenle gerekli olan kaldırma kuvveti ağırlıktan daha büyük olur.