UÇAKLARDA ANA UÇUŞ KUMANDA YÜZEYLERİ

 

Ana uçuş kumanda yüzeyleri

Bu kumanda yüzeylerinin yapısı ve bağlantıları uçağın modeli ve boyutlarına göre değişir.

• AİLERON
• ELEVATOR
• RUDDER

Aileronların görevi uçağa yatış yaptırmaktır yatış kanatların yere paralel olması durumudur. Bu durumda uçağın hangi kanadı aşağıda ise o tarafa doğru dönmeye başlar. Sağ ve Sol kenar ucunda birer tane kanatçık vardır. Ancak büyük JET yolcu ve kargo uçaklarında her kanatta ikişer adettir. Bu uçaklar belli bir hızdan sonra kanat uçlarındaki kanatçıklar yerine gövdeye yakın olan kanatçıkları kullanırlar. Kanatçıklar birbirine göre ters çalışırlar yani sağ kanatçık yukarı kalkarsa sol kanatçık aşağı iner. Yatış sırasında yukarı kalkan kanatçık bulunduğu kanatın hava akımını bozar kaldırma kuvvetini azaltır. Diğer kanatla ise kanatçık aşağı iner kaldırma kuvveti artar ve kanadı kaldırır. Aşağı inen kanatçık yukarı kalkan kanatçıktan daha fazla sürüklenme (drag) etkisi yani ilerlemeye karşı daha fazla direnç gösterir.

Airbus A330

Boeing B737

Elevator (irtifa dümeni) görevi uçağa yunuslama (PİTCH) hareketi yaptırmaktır. Yunuslama uçağın burnunu kuyruğa göre yukarıya ya da aşağıya getirmesidir. Böylece uçak irtifa kazanıp kaybedebilir. Burun aşağıda ise süzülme ya da alçalma (DESCENT) burun yukarıda ise tırmanış (CLİMB) gerçekleşir. 

ELEVATOR kuyruğun yatay kısmında bir sabit kısım bir de hareketli kısmı vardır. Yatay stabilize (stabilator) denir. Hareketli kısım yukarıya çıkarsa burun kalkar uçak tırmanmaya başlar. aşağı çekilirse burun aşağı iner uçak irtifa kaybeder. Elevator yatay stabilize yuvasının arka ucuna yerleştirilmiştir. 

RUDDER

Uçağın dikey eksen üzerinde sağa ya da sola doğru döndürülmesine yani burunun sağa ya da sola döndürülmesine sapma (YAW) denir. Bunun için kuyrukdaki hareketli dik kısım kullanılır. Buna istikamet dümeni RUDDER denir Kokpitte pedallara basarak hareket ettirilir.  

VİDEO İLE ANLATIM MEVCUTTUR ANA SAYFADAN VİDEOLAR/TEKNIK ICERIKLER KISMINDADIR.